SPSS PDF Konu Anlatımı (1)

Ödevofis’in hazırlamış olduğu PDF’den bir bölüm yayınlıyorum tamamı için konunun en altındaki kaynak linkine tıklayabilirsiniz.

İÇERİK

SPSS Kurulumu,
İlk Ekran,
Data Editor Penceresi,
Değişken Tanımlama ve Veri Girme,
Basit İstatistikler Bulma (Mean),
Verilerin Düzenlenmesi (Frekans, Grafik, Histogram),
Korelasyon (Correlation),
Güvenilirlik Analizi,
Faktör Analizi,
MannWhitney U Testi,
Friedman İki Yönlü Varyans Analizi.

————————————

İstatistikte Değişken Nedir?

Gözlem ya da ölçüm yaptığınız gruptaki farklı bireyler için farklı değerler alabilen özelliklerdir. Bir bireyin cinsiyeti, yaşı, not ortalaması, test notu, birer değişkendir. Bu özellikler diğer bireyler içinde geçerlidir ancak farklı değerler içerebilir. İstatistikte 2 tip değişken vardır:

1.Bağımsız Değişken (Independent Variable): Sizin control edebileceğiniz, genelde gruplama yapmak için kullandığınız değişkendir.Yaş, cinsiyet, testtin zorluk derecesi, vs…

2.Bağımlı Değişken (Dependent Variable): Bağımsız değişkenin değerini değiştirerek elde edebileceğiniz değişkenlerdir.Yaş değiştikçe müzik dinleme oranı değişiyor mu? diye sorduğunuz soruda, müzik dinleme oranı bağımlı değişkendir.Yaş ise bağımsız.
SPSS’de değişken tanımlama aşamasında bağımsız ya da bağımlı diye bir fark yoktur. Burada
değişkeninizin ne tür bir veriyi barındıracağı (tipi) önemlidir. (Sayısal değer, yazı, tarih bilgisi, vs…)
Değişkenlerin tipini, onları tanımlarken belirlemeniz gerekecek.

Değişken Tanımlama
Data Editoründeyken var isimli ilk sütunun başlığına sağ tıklarsanız, ya da Data menüsünden ilk seçeneği seçerseniz, Define Vairable (Değişken Tanımlama) adıyla bir pencere açılacaktır:
Variable Name: Bu kutucuğa en fazla 8 karakter olacak şekilde değişkeninizin ismini girebilirsiniz.
Type: Değişkeninizin tipini belirlemenizi sağlar.
Labels: Değişkeninizin değerlerine etiket (label) vermenizi sağlar.
Missing Values: Değişken için geçersiz sayılacak, yani hesaplamalarda göz önüne alınmayacak değerleri belirlemenizi sağlar.
Column Format: Değişkeninizin bulunduğu sütunun kaç karakter genişliğinde olacağına, içindeki verilerin sağa, sola ya da ortaya yazılmasına karar verirsiniz. Orjinal hali 8 karakter ve sağ taraftır.
Measurement: Verinizin hangi düzeyde olduğunu seçersiniz.

Type… (Değişken Tipi)
Değişkenin tipini belirlemek için, listeden uygun olan seçeneği seçin.Her bir tip için, birkaç özellik belirleyebilmeniz için seçenekler görünecektir. Son halini ayarladıktan sonra Continue (Devam) butonuna basın.Değişken tipiniz belirlenmiş olacak.

Label… (Değer Etiketleri)
Değişkeniniz için gireceğiniz değerler yerine, onları temsil eden etiketler kullanabilirsiniz. Mesela Cinsiyet isminde bir değişkeniniz varsa, bu değişkeni kullanarak işlemler yapacağınız için tipini string (yazı) seçemezsiniz.Onun yerine number (numara) tipini kullanırsınız. 1 sayısı erkekleri, 2 sayısı da kadınlar için kullanılsın. Bu iki değer SPSS için hiçbir zorluk çıkarmaz.Ancak bir süre sonra erkekler mi 1 yoksa kadınlar mı 1 diye düşünebilirsiniz.Bunu engellemek için, bu değerlere birer etiket(label) vererek temsil edersiniz.Yanda bunu nasıl yapacağınız 3 aşamada gösteriliyor.

İlk önce değeri,ki burada 3, sonra onu temsil edecek etiketi, zengin, girip Add tuşuna basın. İstediğiniz tüm değerlere etiket verdikten sonra, Continue tuşuna basın. Etiketleriniz hazır.
Yaptığınız bir etiketi silmek için, Listeden seçip
Remove(kaldır) tuşuna basın. Değiştirmek için de Change(Değiştir).

Missing Values… (Geçersiz Değerler)

Bazı bireyler için herhangi bir değişkene ait değer olmayabilir. Hesaplanamamış olabilir. Bu durumda değer kutucuğu yada hücresi boş kalacaktır. Bu boş değerler, SPSS için Missing Values (Geçersiz Değer) olarak adlandırılır.
Ancak, araştırmacı olarak siz, verilerinizin tümünü geçerli değer olarak kabul etmek istemeyebilirsiniz. Bu durumda hangi değerlerin geçersin olacağını bu menüden belirleyebilirsiniz. No Missins Values: Hiçbir geçersiz değer tanımı yapmamak için seçin.
Discrete Missing Values: Özellikle belirttiğiniz değerler geçersiz olacaktır. En fazla 3 değer belirleyebilirsiniz.
Range of Missing Values: Belirlediğiniz aralıktaki değerler geçersiz sayılır.
Range plus one discrete missing value: Belirlediğiniz aralıktaki ve ayrıca belirteceğiniz bir değer geçersiz olacaktır.

Measurement
Değişkeninizde kullanacağınız değerler sadece rakamdan oluşuyorsa (mesela yaş, gelir, notlandırmalar,vs..) Scale; hem rakam hem de metin içeriyorsa (kardeş sayısı: “1”,”2″,”3″, “4 ve üzeri” vs..) Ordinal; sadece metin içerecekse (Sınıflar: A, B, C, D, vs…) Nominal seçeneklerini kullanın.

Bu özellikler, değişkeniniz ile yapabileceğiniz işlemlerin sınırını belirler. Mesela Ordinal ve Nominal düzeyinde değişkenlerin ortalaması bulunamaz, ya da aritmetik işlemlerde kullanılamaz. Onlar sadece gruplama yapmak için ve grafiklerde verileri temsil etmek için kullanılabilirler.

Scale düzeyindeki değişkenler ise her türlü hesaplamayı kabul eder. SPSS, siz belirlemediğiniz sürece girdiğiniz rakamlardan oluşan değişkenleri Scale yapacaktır.

Değişkenin düzeyini seçtikten sonra uygun olan tipi de (Type) belirlemeniz gerekir. Eğer Nominal değişken tanımlayıp, tipini numara olarak bırakmışsanız, o değişkene yazı yazamazsınız. String yapmanız gerekir.!

Veri Girme
Değişkeninizi Tanımladıktan sonra, veri girebilirsiniz. Tek yapmanız gereken girmek istediğiniz hücreyi seçmek ve klavyeden değeri girip Enter tuşuna basmak. Yazdığınız değer hücreye yerleşecektir. Eğer girdiğiniz değer değişkeninizin tipine uymuyorsa, mesela numara tanımlı bir değişkene metin girerseniz, değer hücreye yazılmayacaktır.

Değişkenleri Kullanarak Yeni Değişken Oluşturma
Elinizdeki verileri kullanarak yeni veri ve değişken yaratabilirsiniz. Örneğin, elinizde öğrenciler için 3 ayrı not varsa, bunların toplamını 4. bir değişken olarak oluşturabilirsiniz. Bunun gibi diğer değişkenleri kullanarak yaratacağınız yeni değişkenleri Transform/Computer seçeneğinin altında bulabilirsiniz. Yandaki şekil, bu Compute penceresine ait. Target Variable kutusuna oluşacak yeni değişkenin adını girin. Numeric Expression kutusuna ise, yeni değişkenin değerlerinin hesaplanması için formule benzer bir ifade girin. Örneğin bu pencerede, varolan 6 quizin toplamı hesaplanarak total adıyla bir değişken oluşturulacak. q1, q2… diye adlandırılan quiz değişkenlerini, ister klavyeden adını yazarak, isterseniz de listeden çift tıklayarak bu ifadenin içine dahil edebilirsiniz. İfadeniz son halini alınca, Ok tuşuna basın. Yeni değişkeniniz içerisindeki hesaplanmış değerlerle boş olan ilk sütuna yerleşecektir.

İçeriğin kaynağı: PDF

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*