İstatistik Terimleri Sözlüğü (P)

istattistik terimleri sozlugu
P değeri (P-value)
Bir istatistiksel hipotez testinin olasılık değeri (p değeri), gözlenen değerlerden elde edilen bir test istatistiğinin ortaya çıkma olasılığıdır. P değeri null hipotezinin doğru olma olasılığını gösterir ve p? durumunda ise, null hipotez ret edilemez.
Paremetre (Parameter)
Ulaşılabilen sınırlı bir evrene ait elde edilebilecek olan her türlü özelliktir. Ancak genelde bilinmeyen ve tahmin edilmeye çalışılan bir değerdir. Parametreleri göstermek için Yunan (Greek) harfleri (µ gibi) kullanılır. Örneğin evrene ait ortalama (µ), standart sapma (?) ve varyans (?2) birer parametredir. Bir evren içinde, bir parametre değişmeyen sabit bir değerdir. Evrenden seçilen her bir örneklemden elde edilen istatistikler ile evrene ait parametreler kestirilmeye çalışılır. Evrene ait ortalama hakkında bilgi edinebilmek için o evrenden seçilen örnekleme ait ortalama kullanılır.
Paremetre Tahmini (Parameter Estimation)
Evrene ait bir parametrenin örneklem istatistiği kullanılarak tahmin edilmesi anlamına gelir. Bunun için nokta ya da aralık tahminleri yapılır. Ayrıntılı bilgi için nokta ve aralık tahminine bakınız.
Parametrik Olmayan Test (Non-Parametric Test/Distribution-free Test)
Parametrik testlerin gerektirdiği sayıltılar (değişkenlerin normal dağılması, değişkenlerin en az aralık ölçeğinde ölçülüyor olması gibi) karşılanamadığında kullanılan ve evren dağılımının şekli hakkında herhangi bir bir sayıltı gerektirmeyen bir testtir. Kısaca normal dağılım gerektirmeyen ve değişkenlerin sınıflama ve sıralama ölçeğinde olduğu bir testtir. Medyan veya mod ile açıklanabilen puanlar için en uygun olarak kullanılabilen kestirisel istatistik teknikleridir. Çarpık dağılımlar ve özellikle küçük örneklem büyüklükleri söz konusu olduğu durumlarda, karşılığı olan parametrik teknik kadar güçlüdür.
Parametrik Test (Parametric test)
Bağımlı değişkene ait puanların en az aralık ölçeğinde olması, puanların bağımlı değişkende etkisi araştırılan faktörün her düzeyinde normal dağılım göstermesi gibi evrene ait parametreler hakkında bazı varsayımların karşılanmasını gerektiren testlerdir. t ve F testi gibi testler, parametrik testlere örnek olarak verilebilir.
Pearson Ki-Kare Testi (Pearson’s Chi- square Test)
İki yönlü ki-kare ya da bağımsızlık testinde, iki değişken arasında ilişkinin olup olmadığını test eden geleneksel bir istatistiktir.
Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Katsayısı, r (Pearson’s Product Moment Correlation Coefficient)
Aralık ya da oranlı ölçek düzeyinde ölçülen iki sürekli değişken arasındaki doğrusal ilişkiyi hesaplamak üzere kullanılır. Örneğin çocukların ağırlıkları (kg.) ile uzunluktan (m) arasında ilişkinin hesaplanması gibi. Bu tekniğin kullanılabilmesi değişkenlerin normal dağılma­sını gerektirir. -1 ile +1 arasında değerler alır. -1 değeri iki değişken arasındaki mükemmel negatif ilişkiyi, +1 ise mükemmel pozitif ilişkiyi gösterir. O değeri ise ilişkinin olmadığı anlamına gelir. Değişkenlerin normallik varsayımı karşılanmadığı durumda, parametrik olmayan bir teknik Spearman sıra farkları korelasyon katsayısı daha uygun olacaktır.
Permütasyon, P (Permutation)
Bir grup obje ya da sonuç, geliş sırası dikkate alınarak, birbirinden farklı oluşturulan sıralı düzenlere permütasyon denir. N tane elemanın permütasyon sayısı, P= n! şeklinde ifade edilir. Eğer n=3 ise (3 farklı A,B,C arabaları olsun), oluşturulan düzen sayısı, P= 3.2.1 = 6 olacaktır. Bu arabalar 6 ayrı düzende, AB, BA, AC, CA, BC, CB şeklinde sıralanabilir.
Permütasyon Testi (Permutation Test)
Parametrik olmayan bir testtir. Dağılımın normal olup olmadığına ve varyanslarm homojen olup olmadığına bakmaksızın, bu testle gözlenen verilerin H0 altında ortaya çıkışının tam olasılığının elde edilmesi söz konusudur. Bu test uyumlu çiftler (paired replicates) ve iki bağımsız örneklem (independent samples) grupları için kullanılan iki çeşidi vardır.
Phi / Dörtlü Korelasyon Katsayısı, (Phi Correlation Coefficient)
Sınıflama ölçek düzeyinde olan, iki yönlü ki-kare analizi sonucunda, her bir iki kategorili olan iki değişken arasındaki ilişki katsayısını hesaplamak üzere kullanılan bir korelasyon katsayısıdır. Kısaca 2×2′lik kontigensi tablolar için uygundur.
Placebo
Atıl bir işlem ya da yöntemdir. Genellikle araştırmacılar kontrol gruba “placebo” verirler ve bu gruptaki kişiler sanki bir işlem yapılıyormuş gibi hissederler. “Placebo Etkisi”, işlemin bir etkisi olacağı beklentisi olarak açıklanır.
Poisson / Poizon Dağılımı (Poisson Distribution)
Poisson dağılımı, binom dağılımı gibi süreksiz ya da kesikli bir dağılımdır. Belirli bir zaman aralığında veya uzamsal bir alanda belirli bir olasılıkla meydana gelen, çok az rastlanan olaylara ait bir dağılımdır. Örneğin, 5 dakika arayla sabit bir noktadan geçen araba sayısı, belli bir zaman aralı­ğında alman telefon sayısı verilebilir. Bu örnek olan verilen olayların meydana geliş sayıları Poizon dağılım gösterirler. Bu fonksiyonun tek parametresi ortalamadır ve ortalama ve varyans birbirine eşittir. Binom dağılımda gözlem sayısı n büyük olursa ve başarı olasılığı p küçükse, binom dağılımı Poizon dağılımına yaklaşır. Çünkü bu durumda olasılığın binom dağılımı kullanılarak hesaplanması zordur.
Pozitif Çarpıklık / Kayışlılık (Positive Skevvness)
Sağa çarpık bir dağılım gösterir. Yatay eksenin en sağ ucunda göreli olarak daha az frekansların olduğu dağılımdır. Yani pozitif yönde uzun bir kuyruğa sahip dağılımdır. Ortalama aşırı puanların bulunduğu sağ tarafa doğru çekilir. Bu dağılımda, ortalama ortancanın sağına düşer.
Pozitif Korelasyon (Positive Correlation)
İki değişken arasındaki korelasyonun 0 ile +1 arasında olduğu durumdur. İki değişkene ait puanların birlikte arttığı ya da birlikte azaldığı durumlarda ortaya çıkar.
Puan (Score)
Bir değişkene ait bir gözlem için verilen sayısal bir değer anlamındadır.

Kaynak

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*


İşlemi yapın *